Speciale e pergatitur nga  Gjergj MARKU

Dita e Nënë Terezes.

Para pak javësh thuajse po më brakej një e përditshme me të cilën bashkëpunoj prej vitesh, kryepekëput prej mënyrës se si e sillte Nënë Terezën tek lexuesi. Ne shqiptarët e kemi fort zakon të idealizojmë e himnizojmë figura në mënyrën më eufomike të mundshme, dhe kjo na ka mbetur si trashëgimi e shëmtuar me sa duket nga koha e soc-realizmit krijues, por në rastin e Nënë Terezes, kësaj shqiptare pa kufinj në botën e humanizmit, asnjë fjalë mirënohjeje nuk do të ishte e tepërt. Por për fatin tonë të keq media shqiptare, edhe në këtë rast që duhet të ndjehmi më shqiptarë se kurrë, nuk lë skutë pa gërmuar në “lajmin e keq”, që në fakt mëtojnë ta quajnë “të mire” për hir të komercializmit banal, edhe për këtë shenjtore, u vrapua të gjendej mepatjetër diçka në dritëhije nga dyzimet dhe mëdyshjet!

Në fakt Nënë Tereze është pak të thuhet se përbën atë që e quajnë ikonë të humanizmit, shërbimit ndaj njeriut pa kurrfarë dallimi, shërbimit ndaj të varfërve e të lënduarve nga sëmundjet e tmerrshme të Shekullit. Ajo mund të përkthehet në mënyrën më të thjeshtë si një institucion përbotëror i humanizmit, siç e cilëson Ndue Dedaj në një opinion të kohëve të fundit për gazetën “Shqip”.

Mirdita e ka nderuar Nënën e Madhe me plot aktivitete këto ditë dhe ajo që vlen për të shënuar është angazhimi i të rinjëve pikërisht në një ditë të tillë për të rizgjuar tek njerëzit virtyte që na i trashëgon nënë Tereza. Veprimtari të tilla kanë sjellë nxënësit e shkollave  në Rrëshen, por dhe qendra profesionale “Shën Jozefi” tek mjediset e katedrales.

Në këto veprimtari kanë përshëndetur monsinjor Cristoforo Palmieri, ipeshkv i dioqezës, kryetari i bashkisë Gjon Dedaj, por dhe motra të misionit të Nënës Terezë me qendër në Shkodër.

Në thelb të diskutimeve të tyre ka zënë vend vlerësimi për atë grua të vogël që në bujari, me durim, me punë të heshtur, ka çliruar për 50 vite një forcë të pashkatërrueshme. Ndërsa në gjithë botën donin të ndryshonin historinë e kombeve duke mbivendosur klasa sociale me forcën e terrorizmit, apo me vendosjen e peshës së ushtrisë dhe asaj ekonomike, nënë Tereza ka shkuar në mes të dobëve e të pambrojtureve (në Indi) dhe me vendosmëri ka bërë që dominimi i fuqishëm anglez nuk kishte bërë për 150 vite.

Nënë Tereza, duke sfiduar çdo frikë, paragjykim dhe kërcënim, është ulur në tokë përkrah këtyre njerëzve të pafat dhe u ka komunikuar atyre gjithë dashurinë e zemrës së saj të vogël dhe të duarve të saj.

“Shumë burra dhe gra e kanë imituar dhe vazhdojnë ta imitojnë në misionin e saj, duke formuar Misionarët e Bamirësisë së Nënë Terezës, Motrat Misionare të Bamirësisë, e shumë të tjera komunitete apo organizata në emër të saj, në imitim të saj..”. Janë këto fjalët e padër Emilios, drejtor i qendrës profesionale të dioqezës Rrëshen, që na kujtojnë se misioni i saj do të mbetet mision i një bote në ndryshim, i një bote që nuk mund të ketë drejtim tjetër përvese drejt humanitetit njerëzor.

Në këtë event të shënuar, po sjellim dy shkrime të autorëve mirditore, njëri i Ndue Dedaj, dhe një tjetër i botuar në gazetën “Mirdita” para pak vitesh nga Nikollë Loka.

NËNË TEREZA SI SIMBOLIKË

DHE RUAJTJA NGA (SH)PËRDORIMI.

                                                        Nga: NDUE DEDAJ

“Më kërkoj t’i betohesha se nuk

do ta merrja ma kurrë në kamera...”

Sa herë që na duhet të gjykojmë për titujt e nderit, diplomat, çmimet, dekorimet, për bustet e shtatoret, apo për shpalime të tjera meritash e vlerësimesh, nuk duhet harruar se jemi ende nën trysninë e një psikologjie “lindore” në trajtimin e figurave historike, sipas të cilës, protagonistët, ose fundoseshin nën dhè për një mijë vjet, ose lartësoheshin pameritueshëm, duke u glorifikuar skajshëm, thuajse pa kurrfarë motivimi tjetër, përpos atij ideologjik të kohës, si i vetmi (jo)kriter. Kjo ka funksionuar për heronjtë e gjallë dhe të vdekur, Heronjtë e Popullit (edhe nga dy herë Hero) e sidomos Heronjtë e Punës Socialiste etj. Dhe rezultati dihet: askush nuk është më në “vendin” e tij... Aq më tepër kur kemi të bëjmë me një figurë unikale, të papërsëritshme e të përbotshme, si ajo e Nënë Terezës, lipset një trajtim krejt i veçantë, që i shkon përshtat natyrës, formatit dhe filozofisë së saj. Duhet kuptuar se ajo ishte tjetër, absolutisht tjetër, ndaj pikërisht ajo “tjetra” e saj, duhet të shërbejë si maza për simbolikën që lidhet me këtë emër të përndritur. Se ndryshe, a do ta na e pranonte ajo atë që ne do të bënim për të?...

Por në këtë qasje na vjen në ndihmë vetë ajo, Nëna Terezë, me një detaj nga vizita e saj në Shkodër në vitin 1991, siç na e ka lënë të shkruar në rrëfimet e tij At Zef Pllumi:

“I thashë Xhenit, sekretares (së saj):

- Merre në fotografi. Mbasi ne nuk kemi kamera.

Ajo u përgjigj:

- Nuk guxoj. Profesioni im asht regjisore filmash. Bashkë me motrën time kemi prodhue filmin “Nanë Tereza”, i cili ka marrë shumë çmime ndërkombëtare, por ajo u idhnue e më kërkoi t’i betohem se nuk do të merrja ma kurrë kamera; mbaj një aparat fotografik, por pa pëlqimin e saj nuk mund e marr, kupton, ka krye shqiptari e nuk i ndërrohet...”

Vërtet njeriu në këtë rast duhet të mendohet thellë, çfarë dhe si duhet të bëjë me një figurë të tillë, që ndonëse me shkëlqim mediatik në të gjithë botën, prap se prap, kur ishte puna për t’i marrë pëlqimin, nuk pranonte as kamerën, as një fotografi të thjeshtë?... Kuptohet, tash që nuk e kemi më mes nesh, meditimi rreth këtij subjekti të pazakontë simbolizues, bëhet dhe më i thellë. Mbetet, pra, për t’u kuptuar esencialisht ajo çka ishte në të vërtetë Nënë Tereza (njeriu, dukuria, institucioni me këtë emër), para se të ndërmerren hapa për kushtimet e ndryshme ndaj saj.

Uratorja poetike e Nënë Terezës

Qysh nga fillesat, mbase dy kanë qenë kategoritë njerëzore më në pah, të fortit dhe të dobëtit. Shpesh njerëzit kanë zgjedhur për t’iu bashkuar asaj të fortës, të pushtetshmes, paçka sa e fisme ishte gjithherë ajo. Gonxhe Bojaxhiu, zgjodhi këtë “racën” e dytë në fillimet e shekullit 20, për të shërbyer - në njeriun - pa e menduar se një ditë kjo shërbesë e ky devocion do ta shndërronte atë vetvetiu në një “Nënë Terezë”. Ndaj shëmbëllesën e saj, si kulmin e përsosmërisë njerëzore, na duhet ta kërkojmë atje ku gjendet fuqia e virtytit dhe jo kurthet e vesit. Nëse do të kishte patur gjithmonë “Nënë Terezë”, nuk do të kishte nevojë për “Kanune”, pasi njerëzimi do të kishte paqen si rregullator, që do ta ruante nga ligësia, urrejtja, poshtërimi, krimi. Por mjerisht njerëzimi modern nuk e kishte humanizmin si një fuqi të tillë, mbisunduese, ndaj dhe kur u shfaq individi konkret, si mishërim i shenjtërisë, ai nuk vonoi, por e “shuguroi” menjëherë Nënë Terezën si fuqi të dashurisë dhe virtytit, si mbrojtëse të qenies së dobët në zgrip të jetës dhe ekzistencës. Andaj Nënë Tereza ishte sa hyjnore, aq tokësore. Atë, poeteshë, e bëri lutja dhe poezia e lutjes, që është një poezi universale. Poezia nënëtereziane vjen si një cikël sibilash, kushtimesh, uratësh për njeriun dhe virtytin: mikpritjen, çiftin e ri martesor, fëmijën e palindur, fëmijën e sëmurë, të dëbuarit, të dëshpëruarit, refugjatët, të nëpërkëmburit, të gjymtuarit dhe të hendikepuarit, të burgosurin, njeriun në agoni, kohën e luftës, gjykatësin, për shërbimin, përdorimin e të hollave, vozitësit, punën e përditshme, për kohën, për të gjitha kafshët, për kishën, për myslimanë dhe hinduistë, për Biblën, për ata që nuk dinë të luten, falënderim për muzikë dhe këngë, lutje për atë që mbjell, për engjëjt, për nënën e ardhshme, për atë që lufton, për të dehurit, përsiatje mbi lutjen, duke u kthyer nga shtëpia e atij që po vdes, në spital, për jetimët, mbi varfërinë, për të gjitha ditët - e gjitha poezi e mbushur me “akte dashurie”. Cili shpirt tjetër u zhyt si ajo në spleen-in e shekullit dhe e ngriti njeriun e rrënuar, në përkujdesje dhe në memorie të të kamurve, shteteve, kancelarive, shoqatave, bamirësive. Cili fjalim tjetër në atë shekull e përmban 73 herë fjalën “dashuri”, sa fjalimi i mbajtur prej Saj në ditën e marrjes së Çmimit Nobël... Një grua që gjithë jetën kishte shqiptuar lutje, uratë, mirësi dhe humanizëm të pashoq nuk mund të mos e shpirtëzonte akullimin e botës së të varfërve përreth saj, përmes fjalës së butë e të shkriftë të një shpirti të madh e të dhembshuruar. Fjala e besimit dhe shpresës do të ishte e para “rrobë” me të cilën do të mbështilleshin ata trupa të ngratë që lëngonin nga mizerja e jetës. Sepse a nuk kishte qenë e para, Fjala? Duhet rrokur më së pari “uratorja” poetike e Nënë Terezës, për të kuptuar thelbin e saj - krijesës femërore, që ndonëse nuk kishte lindur kurrë fëmijë, do të thirrej nga të gjithë “Nënë”...

Simbolika e  një “miti” modern

Sigurisht që e ka shpjegimin e vet njëfarë habie se si Nënë Tereza po merr gjithnjë e më shumë kuptimin e një miti, të vetmit mit të kohëve moderne, ngaqë shekujt e vonë nuk i njohin, a si me thënë, nuk i pranojnë mitet. Por nuk është faji i Nënë Terezës për këtë, për atë çfarë ajo ishte, që shekulli XX, mbase më shumë se me çdo emër tjetër, u ndërlidh me emrin e saj. Kurrë nuk e kërkoi adhurimin e të tjerëve për personin e saj, nuk e lakmoi famën, aq më pak e pati shkuar nëpër mend se pas vdekjes mund të lumnohej e shenjtërohej. Nëse mrekullia kishte ndodhur, i tillë kishte qenë fati i saj. Ajo ishte një murgeshë e thjeshtë katolike shqiptare që u nis nëpër botën e trazuar të atij fillim-shekulli për të bërë zanatin e saj të shenjtë, t’u shërbente më të sëmurëve dhe më të varfërve të Azisë së largët, leprozëve e skamnorëve të Indisë. Këtë kishte ditur të bënte ajo si askush tjetër, ky kishte qenë misioni i saj, sepse kjo dhe kishte qenë thirrja që i ishte bërë prej provanisë së shenjtë... Të gjitha të tjerat nuk u bënë për atë, për figurën e saj, por me sa duket koha moderne kishte nevojë për një imazh njerëzor tjetër nga ai i “miteve” bashkëkohore të politikës, kulturës, globalizmit; ndaj gjithçka që iu mvesh emrit të saj, në fakt u bë se qytetërimit modern i mungonte një simbol ndryshe, tjetërsoj. Dhe ky simbol do të ishte një fytyrë e përvuajtur njerëzore, nën një rrobë misionare, veshjen e bardhë me vija blu të murgeshës katolike - motrave të Urdhrit të Nënë Terezës, siç thirren tashmë gjithandej nëpër botë në qindra qendrat e tyre. Cila grua tjetër mund të shkaktonte vëmendje sa murgesha shqiptare e misionit të përbotshëm të Kalkutës? Cila mund të kishte aq pranim e ndikim tek presidentët, mbretërit, baronët, bosët, klerikët, industrialistët, yjet e kinematografisë, sa ajo grua, më e thjeshta dhe më e “padukshmja” e rruzullit? Cila mund të dilte në podiume dhe pas fjalëve të saj të binte heshtja miratuese, si të kishte folur diçka e përtejme. Kishin ligjëruar në këtë botë gra nga më të shquarat e kohërave, Zhan D’Arka-t, konteshat e mbretëreshat në zë, por kishte munguar ajo, murgesha katolike e bamirësisë së pafundme, që u ngrit në “rang” me Papët dhe mbi Papët.

Nuk ishte Nënë Tereza që kishte nevojë të lumnohej, vetë njerëzimi i ri kishte nevojë për lumnim e shenjtërim. Nënë Tereza hyri furishëm në memorien e tij, sepse ishte shëmbëlltyra më e përkryer e humanizmit, në një qytetërim modern, kur luksi i shfrenuar, ndarjet e mëdha në të varfër e në të pasur, kishin krijuar një strukturë sociale, që kishte nevojë për një model dhe moral të ri. Dhe epoka e sotme nuk gabon në shenjtërimin e dikujt që e paqton botën duke ndrequr e shenjuar në vizionin e saj, ashtu siç nuk epet në linçimin e ndalimin e dikujt tjetër, që nga fshehtësia e shpellave aziatike terrorizon frikshëm njerëzimin e shekullit XXI.

Ruajtja nga teprimi (shpërdorimi)

Njerëzimi i hershëm ka njohur shenjtërime të mëdha, përgjatë mijëvjeçarëve, por ai i mësua me shenjtërimet e veta, kurse sot ka ku e ku, qoftë dhe pa fjalë, pakëz ngurrim, pakëz hutim, pakëz dyshim... A thua mos po e teprojmë padashur me këtë Nënë Terezën? Meraku është njerëzor, sensi i masës gjithashtu, por ndodhka të buisin ngjarje, që rëndom thuhet se nuk kanë nevojë për koment, po që në të vërtetë krijojnë gjendje të re ndër-njerëzore dhe një gjendje e tillë është dhe madhështia e pakufishme e veprës së Nënë Terezës. Shtatorja e saj i ka kaluar përmasat e feve, besimeve, religjioneve, ndaj si katedralja e re në emrin e saj (Prishtinë), si ndonjë “katedrale” tjetër jo prej muresh e kompanjelësh, janë në mishërim të simbolikës nënëtereziane. Ndërkohë që nuk do të kishte kuptim tejkalimi, teprimi: si të thuash ngritja gjithkund e shtatoreve apo pagëzimi me emrin e saj i institucioneve apo shesheve, përpos atyre që kemi, pasi vetë ajo nuk do t’i pranonte “nderet” e tepërta.

Filozofia e misionares së madhe ishte përkushtimi dhe përvujtëria, shërbesa dhe jo duku, ndaj na duket e padenjë të bihet gjer në situata groteske, si disa vite më parë, kur në një qytet mblidhen për t’i vendosur emrin e Nënë Terezës një shkolle, e cila kishte patur më parë emër të “ideologjizuar”. Pas mbledhjes dolën para mikrofonit dy palë këshilltarë bashkiakë: po, për emrin e ri të shkollës kemi rënë dakord, si këshilltarët socialistë, si këshilltarët demokratë... Dhe e kishin seriozisht këtë gjë të nderuarit këshilltarë, nisur mbase nga fakti se për asnjë emërtim tjetër nuk kishin rënë në ujdi deri atëherë. Ja, pra, që Nënë Tereza për t’u pranuar në një shkollë duhej të merrte miratimin e dy palë këshilltarëve lokalë (!), si të kishte qenë ndonjë “Heroinë e Punës Socialiste” apo “Martire e Demokracisë”, që mund të kontestohej nga pala tjetër. Dihet se çdo teprim shpie në keqpërdorim dhe në Shqipëri kjo është një gjë që ka ndodhur dhe ndodh. Por ka ca simbole, që për shkak të natyrës dhe të veçanësisë së tyre, nuk mund të përdoren dendur dhe pa kriter. Është merita dhe koha, që këtë apo atë figurë, e vendos aty ku duhet dhe jo qarkoret qeveritare apo propozimet e shoqatave, sado qëllimit të mirë. Në këtë kontekst, nuk mund ta dimë sa është gjetje ajo ideja që në recetat e ilaçeve të jetë dhe portreti i Nënë Terezës, kur emri i saj, me shumë domethënie, është ai i vetë kompleksit spitalor të Tiranës. Ashtu siç u konsiderua e panevojshme që imazhi i saj të stampohej në kartën e re të identitetit që po të përgatitet. “Shenjtorja” vërtet i identifikon shqiptarët në botë, por në një mënyrë shumë më shprehëse se sa duke qenë aty në kapakun e pasaportës vetjake të secilit, sikur për asgjë tjetër, qoftë dhe për faktin e pakëndshëm që pasaportat ende ndodh të falsifikohen këndej nga ne... Nga ana tjetër, cilido do t’i bashkohej lutjes së saj të përjetshme, tashmë nga bronzi, kur të kalonte në aeroportin e Rinasit, duke ikur apo duke ardhur nëpër udhët ajrore të kontinenteve. Ajo shtatore rri mirë aty, edhe për vetë emrin e Aeroportit, edhe për grishjen simbolike, pasi Gonxhja jonë ashtu e nisi udhën e saj të pakthyeshme, duke “fluturuar” nëpër botë si lajmëtare e  dashurisë, mirësisë dhe paqes, gjersa arriti të bëhej... Nënë Terezë!

Nënë Tereza, gruaja më e vlerësuar në historinë e qytetërimit

-Nikoll Loka e pati dërguar këtë shkrim ekskluzivisht nga Belgjika për gazetën “MIRDITA”-

Ishte viti 2000. Njerëzit tek ecnin përpara kthenin kokën për të parë çfarë ka ndodhur në këtë epokë që po mbyllej. Ishte një rast ideal për të mësuar për ngjarje, dukuri e personalitete të mëdhenj. U botuan libra, albume, u shkrua shumë nëpër gazeta e revista. Ngjarjet e personazhet pasonin njëri tjetrin. Edhe përzgjedhjet  ishin te ndryshme, kryesisht mbi bazën e bindjeve personale të autorëve. Jo rastësisht, thuajse në të gjitha këto botime qëndronte dinjitoze Nëna jonë e Madhe, Terezë.

Përse një vlerësim kaq i madh për një femër shtatvogël, bijë e një kombi të vogël dhe të vuajtur? Supozimet dhe spekulimet kanë qenë dhe vijojnë të jenë të shumta. Shkohet deri atje sa thuhet se është lartësuar për të çuar  përpara çështjen e Kosovës!

Përgjigjen më të qartë e ka dhënë vetë jeta prej shejtoreje që ka bërë ajo. E adhuroi Zotin dhe u adhurua prej njerëzve. Bëri një punë të jashtëzakonshme që deri më sot rrallëkush e ka bërë. Shtriu veprimtarinë në 120 shtete, hapi 286 qendra bamirësie, 140 shkolla, 840 klinika mjekësore ku u shërbeu 5 milion njerëzve të vuajtur. Urdhëri i Misionareve të Bamirësisë arriti në 4 mijë murgesha dhe 120 mijë bashkëpuntorë. Asnjë lider politik nuk e kundërshtoi shërbimin e saj, asnjë keqkuptim nuk pati përkatësia e saj fetare dhe vepra e saj gjeti një mirëkuptim të përgjithshëm. Është një ekumenizëm botëror, ku besimi në Zotin, në mirësinë dhe dashurinë, pavarësisht se si shprehet, nuk ndan njeri.

Gonxhe Bojaxhiu nuk qe filozofe që krijoi sistem filozofik, nuk qe teologe, nuk qe shkrimtare e madhe, thjeshtë ajo i përjetoi mendimet e veta dhe i shprehu fare thjeshtë, u tërhoq drejt njerëzve në nevojë, u adhurua prej tyre dhe arriti të bëhet udhëheqëse shpirtërore dhe shejtore që në të gjallë. Procedurat e shejtërimit janë shumë të përpikta dhe nuk bën të anashkalohen, megjithatë e patën quajtur si të tillë para se të fillonte ky proces. Studiues të shumtë të kristianizmit e kanë krahasuar atë me Shën Françeskun e Azisit.

Princesha Diana “misionare” nga Nënë Tereza

Duke iu përgjigjur një gazetari rreth identitetit të saj, Nënë Tereza ka thënë: “Nga gjaku dhe origjina jam shqiptare, nga shtetësia jam indiane, por unë jam murgeshë katolike, pra unë i përkas gjithë botës”. Duke sjellë mesazhin e kohës që do të vijë, ku qeniet njerëzore të vëllazëruara nuk do t’i shikojnë ndryshimet në mes tyre, murgesha e madhe shqiptare punoi shumë për ta afruar atë kohë.

Përsonat që kanë punuar afër saj u ka bërë përshtypja atmosfera e mrekullueshme që ajo krijonte dhe gëzimi e shpresa që përhapte tek të gjithë të shëndoshët, të sëmurët e të pashpresët. Kjo i kishte bërë përshtypje edhe princeshës Diana, e cila megjithë rininë, bukurinë, pasurinë, famën, nuk ishte e lumtur. Kërkonte të mësonte pra diçka prej femrës që gjithë jetën e kishte kaluar me njerëzit që vuanin. Më 16 shkurt 1992, princesha e bukur vizitoi shtëpinë e Misionareve të Bamirësisë në Londër në kohën kur Nëna Terezë ishte në Britani. Meqenësë nuk e gjeti i dërgoi një mesazh: “Unë nuk mendoj se do të jem në Kalkutë, ku është dashur t’ju shoh ju, por jeni e mirëpritur të më vizitoni mua këtu”. Nënë Tereza ishte e detyruar të ndodhej në Romë dhe Diana shkoi për ta takuar atje. Ky takim i bëri përshtypje të madhe princeshës. Kishte takuar njeriun më interesant të jetës së saj. Pas atij takimi princesha e Uellsit filloi të interesohet për të varfërit, të sëmurët me SIDA, njerëzit pa strehim e të tjerë sa e patën quajtur “Princesha e të varfërve”. Më 9 shtator të atij viti ato u takuan në shtëpinë e Misionit në Kilburn dhe në qershor të 1993 patën takimin e tretë kur u hap në Southwork një strehimore për të pastrehët. Kur mësoi për aksidentin tragjik në Paris , Nënë Tereza doli para kamerave dhe foli për dashurinë e princeshës së ndjerë për të varfërit. Kjo ishte paraqitja e fundit publike e saj.

Bamirësja e madhe ka kaluar gjithë jetën e saj pranë leprozëve, sakatëve, jetimëve, dhe gjithnjë u shtonte dëshirën për jetën atyre. Kjo shpresë hyjnore do të ketë bërë që një indiane e vizituar tek mjekët dhe e deklaruar e pashpresë prej sëmundjes vdekjeprurëse të kancerit të shërohet. Kjo grua e ka deklaruar këtë mrekulli, që është vërtetuar dhe përbën një ndër mrekullitë që i duhet të ketë bërë një njeri në jetën tokësore për t’u adhuruar si shejt.

“Gruaja më e fuqishme në botë”…

Ky është mendimi i njërit prej biografëve të saj të shumtë. Papa Xhon Pali i II-të, duke i njohur cilësitë e personalitetit të saj, e ftoi të ndihmonte në mberrijtjen e vlerave njerëzore në kohën kur shoqëria po orientohet nga tregu e kapitali. Tema të tilla si, shejtëria e familjes, kundërshtimi  i abortit dhe dashuria e mëshira në marëdhëniet midis njerëzve, janë shtjelluat shumë herë prej saj në prani të personaliteteve të mëdha publike. Ajo kishte aftësi të çonte përpara mendimin, t’i bënte për vete dëgjuesit, por edhe t’u imponohej e t’u hapte shtigje të reja ne mendim.

Në vitin 1975 përzgjidhet për të folur për Krishtërimin para liderëve shpirtëror të botës. Më 1985, kjo murgeshë shqiptare, që sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Perez De Kuelar e quajti “gruaja më e fuqishme në botë”, foli për paqen e përgjithshme që duhet të mbizotërojë midis njerëzve, në Pallatin e qelqtë, në prani të delegacioneve nga të gjitha shtetet.

Kundërshtimin ndaj abortit e ka shprehur me rastin e marrjes se çmimit Nobel për Paqen, si dhe iu rikthye me fjalimin e mbajtur në Mëngjesin e Lutjeve në prani të Presidentit Klinton, Hilarit, burrështetasve amerikanë e botërorë, kur vetë Presidenti Klinton dhe shumica prej udhëheqësve të botës ishin shprehur për legalizimin e tij.

Nënë Tereza mund të jetë i vetmi njeri në botë që ka qëndruar me njerëz krejt të ndryshëm në pozitën shoqërore, personalitetet më të fuqishme dhe njerëzit më fatkeqë te varfër. Mbase ky kontrast, e nxiti që herët atë t’i hyjë rrugës së bamirësisë. Gjithë pasurinë e madhe që fitoi me dekoratat e larta e përdori për të varfërit. Takimet zyrtare dhe jozyrtare, si dhe ceremonitë e dekorimeve i përdori me sukses për të prekur ndjenjat njerëzore në nevoja.

Në vtin 1958 takoi Xhon Kenedin, personi që do të bëhej President i SHBA. Pastaj u kthye në Londër, ku u takua me Vijaija Lashmi Pandit, motrën e kryeministrit Nehru që i tha: “Një punë e tillë në shpirtin e Gandit do të çmohej”. Prej Britanisë shkoi në Gjermani, në Frankfurt e pritën me eskortë dhe i vunë në dispozicion një limuzinë. Prej andej në Romë për takim me Papa Xhoni XIII për lejen e zgjerimit të misionit. Në Indi merr disa çmimi, disa çmime të tjera në Amerikë, për humanizëm, në drejtësi, teologji etj etj.

Në vitin 1983 vetë Mbretëresha Elisabeta II i dha Urdhërin e Nderit të Meritave në Pallatin Presidencial në Nju Delhi. Por padyshim çmimi më i madh, Nobeliste e Paqes, iu akordua në Oslo më 10 dhjetor 1979, në prani të mbretit Olof V, Princit të Kurorës Harald dhe Princeshës së Kurorës Sonja. Kur kryetari i komitetit të çmimit Nobel e ftoi të merrte titullin, gjithë holli i Universitetit të Oslos me 800 persona të përzgjedhur u ngrit në këmbë duke duartrokitur. Gonxhe Bojaxhiu është nobelistja e parë shqiptare. Pas saj një mjek, Ferid Murati e fitoi këtë vlerësim të jashtëzakonshëm. E në rradhë është shkrimtari ynë gjenial Ismail Kadare. Pra, siç i themi ne, Nënë Tereza edhe këtu ka qenë këmbë e mbarë.

Kalimi në amshim dhe shejtërim.

Për shkak të gjendjes së vështirë shëndetësore Nënë Tereza në vitin 1997 dha dorëheqjen nga funksioni i Superiores së Përgjithshme të Misionit të Bamirësisë, duke u zëvëndësuar me një indiane, motrën Nirmala, një induse e kovertuar në të krishterë. Në udhëtimin e parë në këtë detyrë që ajo bëri në Afrikën e Jugut, një prift jezuit i uroi mirëseardhjen duke e quajtur “Nënë”. “Me thuaj motër se nënë kemi vetëm Terezën…”, iu përgjigj ajo. Në vjeshtën e vitit 1997 iu shfaqën probleme në zemër. U shtrua në spitalin B.M.Birlsa për trajtim mjekësor. Më 5 shtator pushoi zemra e madhe e Nënës Terezë. Varrimi i saj u bë në Kapelen e Misionit në Kalkuta, ceremonia e varrimit qe madhështore, India e madhe nuk kishte parë nderime të tilla që nga vdekja e Gandit.

Menjëherë pas varrimit në opinionin e gjërë mbarëbotëror u shtrua problemi i shejtërimit të saj. Për njerëzit ajo ka qenë shejtore përherë edhe në të gjallë. Por Vatikani është treguar përherë i vendosur për të respektuar me përpikmëri të gjitha etapat e shejtërimit, duke bërë përjashtimin e vetem, në këtë rast procedurat do të përshpejtohen. Proçesi i kanonizimit fillon minimumi 5 vjet pas vdekjes me paraqitjen e një peticioni në Vatikan. Pastaj kalohet në mbledhjen e gjithë dëshmive të jetës, gjithçka që është e shkruar, letra, dokumenta, diskutime, çohen para gjykatës Papale. Për shejtoren shqiptare motrat kanë mbledhur 35 mije faqe dokumentale. Kandidatit për shejtërim i jepet titulli i përkohshëm “Shërbëtor i Zotit” që Nënë Tereza e ka marrë.

Në vazhdim do të bëhet çvarrimi dhe studimi i eshtrave prej një ekipi ekspertësh, që do të shohin për shenja të veçanta, ndërkohë është pritur të bëhet njohja me mrekullinë e kandidates për shejtërim. Mrekullia është bërë e njohur publikisht. Gruaja indiane e sëmurë me kancer ndodhet në shtëpi pas 10 vitesh jetë. Mrekullia u nënshtrohet analizave të rrepta shkencore. At Peter Gumpell, antar i Komisionit të Shejtërimeve shprehet “Ne nuk pranojmë çdo shërim si mrekulli. Duhet që shërimi të jetë i papritur dhe i plotë. Nëse zoti ndërhyn dhe e bën mrekullinë ai nuk e bën në gjysëm të rrugës”. Në rastin e Gonxhes tonë mrekullia është analizuar dhe pranuar.

Pritet që Kongregacioni i Vatikanit për çështjet e Shejtërimeve, i përbërë prej 35 kardinalëve dhe ipeshkvinjëve të marrë vendimin, që do të miratohet nga Ati i Shejtë. Me sa duket gjithçka është në rrugë të mbarë dhe shejtërimi i Nënës Terezë është çështje kohe. Atëherë kjo bijë shqiptare do ta ketë emrin në mes shejtorëve e do të adhurohet prej njerëzve, përfshirë dhe të varfërit e të varfërve, pranë të cilëvë ajo kaloi gjithë jetën.

Nikollë Loka