Në Mirditë & rreth e rrotull

-Promovohet libri me reportazhe i autorit Fatos Baxhaku-

  Nën kujdesin e Bashkisë Rrëshen, Qendra kulturore dhe biblioteka publike Rrëshen organizuan promovimin e librit “Në Mirditë & rreth e rrotull” të autorit Fatos Baxhaku, i njohur si “peligrini” shtegtues i krahinave shqiptare me reportazhet e njohura të tij si në median e shkruar ashtu dhe atë vizive.

Veprimtaria u kurua nën një kujdes maksimal, dhe publiku pati rastin të komunikonte me studiuesin dhe publicistin e njohur që nga skena përballë tij. Me fjalë të ngrohta është pritur autori Baxhaku nga Bardhok Gjikola që ka hapur takimin,ndërsa më pas foli për librin,punë e bërë në median shqiptare dhe hulumtimet tipike të autorit drejtuesi i gazetës SHQIP Bajram Peci, i cili është ndalur më së shumti në mënyrën sesi autori krijon dhe përse lidhja e tij mund të quhet gati gjenetike me Mirditën.

Benet Koleka,drejtor i shtëpisë botuese PAPIRUS, theksoj faktin se autorë si Baxhaku, përbëjnë kënaqësi dhe për atw ent që i boton ata,dhe ne si shtëpi botuese ndjehemi shumë mirë për faktin se botonim një libër me Mirditën. Është një libër që është pëlqyer qw në stenda në panairin e librit dhe se krijimtaria e Fatos Baxhakut përbën një lëndë interesante për t’u ndjekur si shembull nga ata që e duan Shqipërinë jo vetëm në qendër. Vladimri Myrtezaj, si piktor dhe kompozues i kopertinës,theksoj se lënda më ka dhënë dorë për të sjellë një gjendje emocionale që në kopertinë të një libri që gjithcka duket e ka në lëvizje, meritë e autorit për të sjellë një pamje origjinale vizive si me foton, me shtegimin e tij prej peligrini dhe mënyrën e të shkruarit. Myrtezaj përmendi në mënyrë të vecantë dhe parathënien e librit e sjellë me nje gjuhë të thjeshte dhe të pastër, mendim estetik të këndshëm.

Ndue Dedaj theksoj se Fatos Baxhaku, autori i librit që kemi në dorë, në këto vite të ngjeshura tranzicioni u kthye në një shtegtar të palodhur të udhëve shqiptare, shpesh të rrënuara nga braktisja, përherë me një busull profesionale, për të dhënë thellësisht njeriun dhe njerëzoren, si me shkrepjen fotografike dhe bllokun e shënimeve, ashtu edhe me kamerën e pasur e të zhdërvjelltë në rastin e reportazheve televizive. Gjithnjë në kërkim të gjurmëve të qyteteve dhe qytetërimeve të kaluara, shtëpi më shtëpi, muze e jo muze, sa ndonjëherë habitesh se si është e mundur që në dy faqe gazetë a në tridhjetë minuta “Rrugëtim” televiziv të ngërthehet një reliev social-historik i tërë, një kumt historie dhe bashkëkohësie i gërshetuar në një.

Përshëndetje të vecantë për autorin përcolli kryebashkiaku Gjon Dedaj, duke kumtuar faktin se autori na ka mësuar se si ta duam edhe më tepër Mirditën. Baxhaku,si një qëmtues i hollë i faktit dhe dhimbjes njerëzore, na zbulon hap pas hapi si askush udhëprshkrues tjetër i ditëve tona nga një copë Shqipëri, që do e donte të ishte shumë më mirë. E gjitha vjen përmes një proze që ka edhe përmasën e të shkuarës. Ai vjen përmes këtij libri si një mirditor i urtë dhe  i dijshëm teksa ngulet në historinë,në traditën,në epikën dhe mistikën e kësaj krahine që në momente të rëndësishme të fatit tonë si komb ka determinuar pozitivisht pikërisht fatet e tij.

Më pas autori ka kuvenduar me auditorin duke iu përgjigjur pyetjeve,e që në këtë rast nuk kanë munguar falenderimet për këtë punë të paqme që ai ka bërë për Mirditën. Preng Cub Lleshi ka dhuruar disa libra të botuar nga ai ku vlen të shënohet Visari Leksikor i Mirditës,një libër studimor dhe një tjetër me poezi.

Dita kulturore me emrin e Baxhakut në thelb,vazhdoj me një kokteil në sallën e galerisë së arteve dhe sallën e muzeut atnografik të ansamblit Mirdita, ku janë shkëmbyer mendime e debate të lirshme,duke qenë një impresion në mes autorit, atyre që e shoqëronin dhe lexuesve të shumtë mirditorë.

Pasqyra e lëndës

Rrugës për n’Orosh

Atje ku lumi rrjedh në të kundërt

Rrësheni, qyteti që lindi nga lart

Arkivoli në fund të minierës

Copëza Mirdite në dimër

Në gjurmët e një prifti të vjetër

Për 1 Maj në Kurbnesh

Në Spaç, në vendin e historive

Varfëri dhe shpresë në anë të rrugës së madhe

Ndërfana, në zemër të Arbrit

Histori nga qyteti në va

Ulëza, liqeni që "s'bëzan"

Histori rreth kodrës "punk"

Nga superfosfati te Shna Ndou

Fshati me dy shenjtore

Puka, atje ku dimri vjen shpejt

Kallmeti, vendi i një misteri të kahershëm

Rrila e Lezhës, ose një kthim pas 23 vjetësh

Abaci dhe shenjtorë

Kapedanët

Krahina me tri qendra

Arkivoli në fund të minierës

"Si më shpëtoi burgu"

At Deda dhe një "gjamë" 120-vjeçare

1954, policë të hareshëm në një përrua

Histori nga Spaçi

Disa pranvera të ndryshme

Gjermanët shpëtojnë anglezët nga shqiptarët

Dy klerikë në anë të kënetes

Por vjollca nuk ka

Zadrima e parë nga një zadrimor

Një mister i kahershëm

Fotografike

Parahyrja

A jeni, si jeni burra!

Për herë t’parë fjalen Mirditë duhet ta kem nigjue prej dajs tem, Vehbi Çangës, gazetar shkodran. Prej tij, tash që kujtohem, kam marrë plot e plot gjana, prej të cilave edhe dishirin për të shkrue e me takue sa ma shumë njerz. Ky dajë i mirë kishte nji vllam mirditor, Frrok Morinen. Nuk e di hala nëse ky ishte emni i tij i vërtetë, sepse n’Shkodër kishte ra me u mshehë për punë biografiet e për nji gjak të vjetër. Të dy bashkë recitojshin me za t’ultë “Lahuten e Malcisë” n’anë të Bunës a të Drinit gjatë udhëtimeve të tyne të shpeshta ndër katunet rreth Shkodrës.

Heren e fundit mirditorin e urtë e kam taku në vorrimin e dajs, vllamit t’vet. Ishte 1995. Aj rrite vetëm, krejt i mpitë, me sytë e përhumun s’di se ku. Nuk dukej t’ishte nji njiri i plotë. Ma shumë ishte nji gjys njirit. Gjysa tjetër porsa ishte kallë nën dhe. Për herë t’parë pashë lot në sytë e njenit që nuk kishte qa qysh se ishte fmi. Vite ma vonë msova me trishtim t’pashoq se Frrokun e kishin vra në nji pritë. Gjaksi i vjetër ishte kujtu me e kry ritualin e lashtë. Kshtu e kam njoftë unë për herë të parë Mirditen: epike, t’bukur, të dhimshme, por edhe t’sertë e të vështirë, njisoj si nji plakë kryenaltë e flokbardhë e cila, mas shumë përvojash t’vujtuna, nuk ka pse fal kërkend.

Mandej, në moshë t’rinisë, fati ma pruni që të kem nji shok të ngushtë mirditor, Bardhok Gjikolën prej Kurbneshit, me të cilin kaluem bashkë katër vjet jetë universitare. Prej Bardhokut mësova tanë ato historina, por ma e randsishmja prej të gjithave ishte se kuptova qysh herët dinjitetin e pashoq mirditor, që në fakt përban ashtin e krejt historisë së krahinës. E kshtu, hap mas hapit, kalova nga leximet ndër libra të kamotshëm në takimet me njerëzit e Mirditës dhe të krahinave rreth e rrotull.

Botimi i këtij libri nuk do t’ishte kenë i mujtun pa ndihmën e pashoqe që më ka dhanë miku i vjetër, Ndue Dedaj. Në listën e gjatë të “bashkautorve” të këtij libri ai xen vendin e parë. Falenderime të posaçme ia kam për borxh po ashtu Zotit Gjon Dedaj, Kryetar i Bashkisë Rrëshen. Jo vetëm ma’asht gjetë n’krah me ndihmë konkrete gjatë udhëtimeve të mija, por edhe m’asht tregu mik e kshilltar i pazëvendsushëm. Lista e miqve mirditorë që duhen falenderu mund të zgjatet pa fund, por unë do ta veçojsha t’madhin Marka Bardhi prej Kaçinarit, zemrën e mirë të t’cilit nuk kanë arritë me e thy as tranzicioni dhe as marrinat e tjera të kohëve tona që po u thojnë “moderne”. Mirditorëve si ai jau kam nji peng t’madh: nuk kam mujtë kurr me ba për ta aq shumë, sa kanë ba ata për mu. Ky libër asht vetëm nji hap i vogel e i ndrojtun për me mujt me e shly sadopak kët borxh mes burrash.

Fatos Baxhaku

N’Tiranë, 22 korrik 2009

Përgatiti: Gjergj Marku