Gjirokastër, grupi i Lezhës vlerësohet me cmim të tretë. 

Ka përfunduar me sukses evenimenti më i madh mbarëkombëtar i folkut burimor i zhvilluar në kalanë e Gjirokastrës, ku morën pjesë grupe e ansamble folklorike nga 12 qarqe te vendit dhe mbarë trevat shqiptare si dhe nga diaspora. Për katër netë me rradhë në skenën verore të kalasë së Gjirokastrës u shpalosën bartjet dhe prurjet më të mira nga folku burimor nëpër trevat e ndryshme të vendit.

Përgatitje serioze për këtë event jubilar të folkut shqiptar bëri dhe grupi folklorik i qarkut të Lezhës, në përbërje të të cilit ishin ansamblet folkorike të Lezhës,Kurbinit e Mirditës. Përmes udhëzimeve të Ministrisë së Kulturës, programi filtroj nëpër disa faza deri tek përzgjedhja e materialit kryesor 35 minutësh përmes një jurie profesioniste të kësaj ministrie, ndërsa më pas për disa ditë në pallatin e kulturës Lezhë trupa artistike kaloj në prova të vazhdueshme nën drejtimin e drejtorit organizativ Pashk Biba, udhëheqësve artistikë Agim Velaj e Mark Gjoka, regjisor Ismet Zusi dhe koreograf Gazmend Golemi.

Materiali i grupit u soll në parametra optimalë,material i cili konsistonte në prurje të reja nga folku burimor që nga ritet,baladat, vallet,këngët akapelo dhe shoqërimi karakteristik instrumental.

Rëndësi iu kushtua dhe kostumografisë,gjë për të cilën grupi kishte një larmi kostumesh të demostruar rrugëve të kalldrëmta të Gjirokastrës dhe në koncertin e dhënë në kala. Binin në sy xhubleta e malësisë si dhe veshja karakterisike e Mirditës, e kërkuar nga gazetarë e entografë të huaj përgjatë natës së konkurimit. 

Konkurimi... 

Grupi hyn në skenë me një gërshetim elementësh që të kujtojnë thurjen e poemës folklorike të ansamblit Mirdita në vitin 1978, kësaj rradhe me britmat, thirrjet, thakmën e brirëve, dhe me akapelon shoqëruese të Nikollë Precit, për të ecur më tej me epikat (si ato të Eposit të Kreshnikëve),lahutarët Gjok Nonaj,100 vjecari i grupit me mbesën e tij Lumen dhe Pjetër Matusha.

Hyrja duartrotiket fort,ndërsa numërat e tjerë vijnë harmonishëm një pas një. Mirdita Deddgjonaj dhe Elisa,e bija, te ardhur enkas nga Anglia ku prej 11 vitesh jetojne, sjellin një këngë folk të ri, që u kujton bashkëkombësve gjuhën e nënës, e më pas këngët baladë të nuses apo “krushqit e ngrirë” nga grupi i vajzave apo i burrave të Lezhës e deri tek vallet impresionuese të vajzave të Lacit e “Cafkat” e Lezhës!

Tekstet janë origjinale të sjella nga gojëtaria popullore e flasin për Gurin e Kshetës apo ritet e malit dhe mbjelljet në fusha, gjithcka populli ka kaluar në historinë e vet ndër brezni. Ka gjetje me “Shestaneshën”, por dhe me “Lem Kalem” të Zadrimës apo duetin vëlla e motër Lika të Kurbinit. Një zë gruaje vjen i jashtëzakonshëm nga Laci. E përcillet dhe tek më të rinjtë e festivalit. Instrumentalja e Gjovalin Ndrecës dhe vëllezërve Lleshi, rrëmben shikuesit dhe duartrokitet nga fillimi në fund.

Ky është grupi i Lezhës ku është gërshetuar Gjovalini i Pukës me instrumentistët e Mirditës, por dhe ata të Lacit e të Zadrimës, apo këngëtarë që vijnë nga bjeshkët e Fanit apo Kacinarit. Në këtë sens “modeli Lezhë” ishte një befasi për të gjithë sesi mund të harmizohet një kulturë për të mbetur në autencitetin e pabjerrë krahinor, sepse në detaje nuk ishte prekur asgjë apo plagjiatuar nga burimi.

Por grupet e krahinave tona gjithnjë kanë patur parasysh një element të vecantë, mbylljet spektakolare, e për këtë ka ardhur në vendin, kohën dhe momentin e duhur kënga-himn, “Rruga e Kombit”, me fjalë të përzgjedhura të Gjok Becit, muzikë të Mark Gjokës dhe kënduar nga Mark Gjoka e Kol Zefi, shoqëruar nga grupi i Mirditës e më gjërë.

Është momenti që të bën të ndjehesh krenar për vedlindjen, edhe pse duket si një këngë me konotacion disi politik, por thelle-thelle aspak kështu, sepse vetëm kur përshkon Shqipërinë tej e mbanë e kupton se cdo të thotë bashkimi i kombit të ndarë për shekuj me rradhë. Kjo këngë do të mbetet në kujtesë si epilogu folkloristik i një “poeme” të tillë kombëtare qe nga bedenat e kalase së Gjirokastres, sic është lidhja infrastrukturore,shpirterore dhe kulturore! 

Epilog... 

Pas koncertit takime të shumta me dashamirës të shumtë të folkut të trevës sonë,ndërsa nga studiues e gazetarë të huaj kërkohet informacion më i detajuar,si dhe ka kërshëri për kostumografinë. Për disa orë entusiazmi vazhdon edhe tej skenës për të vazhduar sërish rrugicave të Gjrikoastrës dhe për tu akomoduar në Tepelenë, ku shtrohet një darkë për pjesëtarët e grupit.

Në këtë atmosferë të këndshme përshëndetën kryetari i komunës së Lazaratit si dhe kryebashkiaku i Rrëshen Gjon Dedaj, i cili përgëzoj gjithë trupën artistike të këtij festivali për paraqitjen dinjitoze të folkut tonë burimor.

Ditën tjetër grupi ka kaluar nëpër Rivierën Shqiptare nga Saranda Vlora e në kthim. Ndërkaq mësohet se grupi i Lezhës është lauruar me cmimin e tretë,ndërsa me cmim të dytë ai i Gjirokastrës dhe vendin e parë grupi folklorik i Shkodrës.

Gjergj Marku

drejtues i ansamblit “Mirdita”