Rikthehet kujtesa etnografike e ansamblit “Mirdita”

-Përurohet i pari pavion etnografik i një ansambli folklorik në shkallë vendi-

  Kujtesa për ansamblet folklorike duket se po shkon drejt shuarjes dhe më e shumta formacione të tilla të evidentimit dhe mbartjes së folkut ndër mote, sa vjen e shuhet ose më e shumta po “dekompozohen” si shkak i prirjes komerciale të grupeve apo shoqatave kulturore fantazmë me lidhje me jashtë  që mundohen të rrjepin nga donatorw të huaj përmes tour-eve si me ahenxhe dasmash! Kanë humbur rroba tradicionale, instrumente folklorikë, dhe gjithë vokacioni i vjetër i bartësve sidomos pas zhvatjes së magazinave të kostumografisë, si dhe thuajse është zhdukur kujtesa e kësaj historie të jashtëzakonshme të etnokulturës, e shpalosur cdo pesë vjet në kalanë e Gjirokastrës.

   Për të bërë të mundur pikërisht këtë shmangie nga harresa, pallati i kulturës MIRDITA, risolli me një projekt konkret tërë arsenalin etnografik dhe instrumentet fokloristikë tipologjik të krahinës, të përdorur për më se 50 vite në festivalet kombëtare, por dhe prurje të tjera të lashta. E gjitha kjo u mundësua nga ndihma e humanistes së shquar austrike Marianne Graf, e pasionuar pas të shkuarës trashëgimore. Edhe pse me një fond modest, është sjellë në normalitet thelbi i asamblit “Mirdita”, lauruar në vitin 1978 me cmim të parë, jo vetëm për këngën, fjalët poetike të bartura ndër mote nga rapsodët, por dhe për arealin e veshjes karakteristike me një konstumografi të shumëllojshme të prodhuara nga mjeshtri Nikollë Bardhi e të tjerë artizan duarartë, gjë për të cilën ky grup qe cilësuar si më i miri i atij festivali. Ky event muzeal i llojit të parë për ansamblet folklorike në Shqipëri, është përcjellë përmes një ceremonie interesante me këngëtarët dhe bartësit e folkut si dhe të ftuar të shumtë e ku Graf ka qenë midis tyre në një rit tradicional. Shiriti i përurimit u pre nga zonja Graf dhe kryebashkiaku Gjon Dedaj. Ndërsa u organizua dhe një ceremoni në mjediset e pavionit.

Në fjalën e saj përshëndetëse zonja Graf, tha se ndjehet shumë e entusiazmuar këtu në Mirditë me këtë pavion të ri muzeal. Natyrisht, ishte gjë shumë e bukur, shumë e vecantë, tha ajo.  Për tri arsye ndjej gëzim. Të ndihmosh njerëzit, të cilët ndodhen në situata të dëshpëruara, është një dëshirë e madhe; t’u japësh fëmijëve shanse për të ardhmen, është për mua me rëndësi të vecantë; por të bësh të mundur të tretën, ruajtjen e trashëgmisë kulturore në shumëllojshmërinë e vet është gjithashtu e rëndësishme. Kështu unë shpreh dëshirën që ky projekt të mundësojë në shumë drejtime.

Ky projekt duhet të nxitë preokupimin dhe debatin me të kaluarën. Gjatë kësaj nuk duhet kënduar me nostalgji e kaluara, përkundrazi është e nevojshme të diskutojmë në mënyrë kritike për të. Vetëm kështu ne mund të mësojmë nga e kaluara-nga gabimet e saj, por gjithashtu të ruajmë më tej me respekt të mirën.

E dyta, vizitorëve parasëgjithash fëmijëve dhe të rinjëve duhet t’u mësojmë rrënjët e tyre. Ashtu si pema nuk qëndron në këmbë pa rrënjët, edhe njeriu nuk mund të qëndrojë pa rrënjë e dinjitet.

E treta tek vizitorët duhet të ngjallë respekt për parardhësit dhe veprën e tyre dhe të ruajë vlerat kulturore për brezat e ardhshëm.

Po, dhe ky pavion i bukur e tregon më së miri këtë gjë, të jep një ndjesi frymëzuese për pak kohë të qëndrosh në këtë vend.

Shembull për veshjet është Austria . Të përcmuara për një kohë të gjatë, sot njerëzit atje i mbajnë me dëshirë veshjet e tyre tradicionale të inspiruara nga modele të vjetra. Sa herë më të bukura janë ato të përgatitura në vend në krahasim me hedhurinat e lira që vijnë nga Bangladeshi apo Kina. Ka mundësi këtu dhe turistët e kërkojnë këtë gjë, një veshje tradicionale i jep një vendi dinjitet dhe tipar dallues.

Ajo vlerësoj punën e bërë në këtë project etnik duke thënë se do të jetë gjithnjë pranw kësaj kulture.

Në fjalën përshëndetëse përgjegjësi i pallatit të kulturës Gjergj Marku, i është adresuar me fjalë mirënjohjeje për këtë kujtesë të vecantë humane zonjës Graf dhe drejtorit ekzekutiv të Albania-Austria Partenerschaft Skënder Thaci, duke u shprehur se nëse Graf ka depërtuar në 2 a 300 vite histori tonën, ne kulturologwt e kwtij vendi të paktën të tregohemi të arsyeshëm me pasuritë tona kulturore, një prej të cilëve është dhe areali muzikor dhe kostumografik i ansamblit MIRDITA. Ky ka qenw dhe qëllimi i inicimit të këtij pavioni.

Përshëndeti dhe deputeti Gjovalin Prenga, duke e cmuar kontributin e zonjës Graf  në gjithë misionin e saj social e human, mision i cili tashmë ka dhënë një projekt dinjitoz të trashëgimisë.

Më pas është kaluar në një darkë tradicionale me produkte të zonës, të punuara me shumë hijeshi, që nga buka, djathi, mjalti dhe petullat, lakrore, pijet e kantinës ARBRI, e plot asortimente të tjera të një gastronomie të pasur të kuzhinës mirditore, e cila duhet promovuar për turistët, ndaj dhe ky pavion është një rast i mirë për ta bërë këtë gjë.

Hitet e Mirditës 2009

Po këtë ditë në sallën kryesore, është organizuar edicioni “Hitet e Mirditës 2009”, me albumet e këngëtarëve të ndryshëm të ansamblit Mirdita. Artistët kanë performuar këngë të larmishme lirike dhe epike. Morën pjesë këngëtarët Kol Zefi, Mrikë Trumshi, Prena Beleshi, Fran Preci, Afërdita Lala, Taulant Gjoka, Anton Gjoka, Kastriot Kola, Bardhok Deda, Gjela Duka.

Këngët u vlerësuan nga një juri muzikantësh e letrarë; i mirënjohuri Dorjan Nini, Zef Tusha, Kol Picaku, Blert Leci, dhe poeti Ndue Dedaj.

Me cmim të parë u vlerësua Mrikë Trumshi me këngën “Mirsevjen dita e shqiptarit”, me cmim të dytë Taulant Gjoka me një këngë kurbeti dhe me cmimin special “Fran Vorfi” këngëtari Fran Preci në një duet epik me Prena Beleshi me këngën “Jam shqiptar e s’ul flamur”.

Cmimet u sponsorizuan dhe financiarisht nga bisnesmenet Pjetër Nikolli e Ardian Gjoka, si dhe djali i këngëtarit të madh Fran Vorfi. Koncerti u ndihmua financiarisht nga bashkia Rrëshen dhe bisnesi vendas , duke realizuar një nga arritjet e rradhës të këtij institucioni.

Konkurimi u përshëndet dhe nga grupi i fëmijëve nën drejtimin e Kol Picakut dhe Fran Gjergji, ndërsa kënga fituese ka ndezur sërish atmosferën në sallë.

A. Ndoja