Jane te ftuar te gjithe emigrantet mirditas apo edhe ata qe kane jetuar ne Mirdite, te sjellin shkrime per aktivitetin e tyre dhe te miqve te tyre per rubriken e sapo hapur per emigrantet. Shkrimet mund te dergohen ne b_rreshen@bashkiarreshen.com. Ju falenderojme per mirkuptimin.

Ish-volejbollistja e “Minatorit” Marjana Brozi (Suli), tashmë në shërbim të bashqytetarëve në Udine, Itali.

Dy dekadat e fundit për shumë qytetarë të Mirditës kanë qënë vite ndarje me vendin ku u lindën, u rritën dhe dhanë kontributin e tyre. Kësisoj janë me qindra qytetarë të cilët kanë zgjedhur kryesisht emigracionin, në përpjekje për një jetë më të mirë dhe një të ardhme sa më të begatë për fëmijët e tyre. Jo pak prej tyre, me përpjekje dhe punë kanë mundur të bëjnë emër në vëndet ku ata janë, duke dhënë një ndihmë të madhe edhe për bashkqytetaret më në nevojë.

Njëra prej tyre është edhe Marjana Brozi (Suli). Bashkmoshtarët e kujtojnë Marjanën një volejbolliste të spikatur të ekipit të Minatorit. Lavdia i këtij ekipi tashmë i mirnjohur për të gjithë, nuk ka se të jetë e ndarë nga kontributi i shquar i një sërë gjeneratash ndër vite. Marjana thotë se me volejbollin ka qënë e lidhur që në klasën e 5-të në vitin 1977, atëherë kur filluan të ideoheshin të ashtuquajturat “klasa sportive”. Por tre vite më vonë, në finish të klasës së tetë, Marjana aktivizohet me ekipin e para të rejave që plotësonin ekipin e Minatorit, sipas sistemit zinxhir. Marjana kujton se ka pasur fatin të luajë me brezin më të mirë të lojtareve të Minatorit, nën drejtimin e mësuesit Jorgji Koculi. E ardhur në ekipin elitë nga ekipi i të rejave që asokohe drejtoheshin nga Ylli Dajçi, Marjana kujton se dhe Pashk Biba e Preng Toma  kanë qënë ndër trajnerët më aktivë të këtij ekipi. Ndërsa përsa i përket lojtareve, Marjana Brozi nuk harron të evidentojë lojtaret legjenda të këtij ekipi si Arjana Arapi, Valbona Arapi, Lule Vladi, Vera Luca, Gjyla Përbasha, Gjyste Picaku, Majlinda Hysi, Majlinda Hamiti, Donika Ndreja e shumë të tjera, për tu pasuar nga më të rejat e asaj kohe, Lindita Prenga, Dalina Kola, Adriana Suli etj. Por eksperienca e Marjanës në tapetin e vollejbollit vijon edhe me ekipin e Dajtit nën drejtimin e të mirnjohurës Farie Hoti.

Marjana thotë se ekipin e Minatorit e kam ndjekur në çdo hap. Falë informimit të shpejtë nga vëndlindja, ekipin e ndjek në çdo kohë dhe aktivitet. Pikërisht për këtë gjej rastin të falenderoj familjen Troplini dhe bashkmoshataren dhe shoqen time të fëmijërisë Fitnete Cara (Troplini), për mbështetjen e madhe që i japin ekipit të Minatorit, për realizimin e ëndrrës tonë.

Puna dhe emigrimi.

Marjana Brozi (Suli) tregon se jam diplomuar në vitin 1988. Pas shkollimit ka punuar si mësuese e lëndës së Edukimit Fizik në shkollën nr. 2, që në atë kohë njihej me emrin shkolla “M. Tarazhi” në Rrëshen. Puna në këtë shkollë vijon për disa vite, deri në vitin 1994 kur zgjedh të emigrojë në Itali, konkretisht në Romë. Marjana kujton se si për çdo emigrant fillimi ka qënë mjafti i vështirë sepse realiteti nuk të ofron shumë mundësi për punë, por edhe jeta nuk është e thjeshtë. Por me mësimin e gjuhës së vëndit pritës, Marjana vendos për pozicionin e saj të punës, duke ju përkushtuar një kursi për terapi masazhi, pasi siç thotë ajo, ishte shumë e përafërt me punën si mësuese e fiskulturës dhe disa nga nocionet e ketij profesioni i kishte mësuar që në Tiranë. Disa vite më vonë, konkretisht në vitin 2004 ajo hyn në kontakt me shoqatën “Mediatori Di Comunta” e cila e angazhon në një kurs finacuar nga Provinca e Udines, punë të cilën e ushtron deri tani.

Pak fjalë për punë dhe aktivitetin e Marjana Brosit (Suli) në “Mediatori Kultural”.

Ju tashmë jeni në Udine në profesionin që sapo folët. Duke qënë në këtë pozicion ju keni komunikim me komunitetin shqiptar. Sipas jush cili është pocicioni i tyre në këtë zonë dhe problemet që ata hasin?

Komuniteti shqiptar ne Udine eshte nje ndër komunitetet me te mëdhaja duke u krahasuar me komunitetet e tjera. Eshte nje komunitet qe me kalimin e viteve eshte rritur dhe vazhdon te rritet.  

Një ndër problemet kryesore që hasin më shpesh emigrantët shqiptarë, eshte integrimi në nje jetë tjetër krejtësisht e ndryshme nga ajo që bënte më parë në Shqipëri.  Problemi i parë qe me të cilin ndeshet emigranti është  gjuha dhe kultura, por gjithësesi me kalimin e kohës këto probleme vijnë duke u superuar, falë edhe natyrës së emigrantëve shqiptarë, të cilët e përvetësojnë gjuhen italiane shumë më shpejt se të tjerët. Një  problem tjetër  me te cilat perballet emigranti eshte inserimi i tij ne tregun e punes, treg i cili gjatë kohëve të fundit ka ardhur duke u bërë gjithnjë e më i vështirë, edhe për shkak të krizës që po kalon ky vend. Pikërisht në këtë stad figura dhe ndikimi i “Mediatori Kultural”

Për të qënë më të qartë, cili është pozicioni i “Mediatori Kultural”?

Kjo zyrë është mjaft e rëndësishme ne Udine, pasi ofron një ndihmë të madhe emigrantëve, sidmos atyre që vijnë rishtaz në Itali.  Mediatori Kultural ka nje rol precis ne në ndihmë të emigrantëve për të hedhur hapat e pare ne nje vend te huaj.  Ne Udine eshte krijuar ne vitin 2000 nga  shoqata "Mediatoret e Komunitetit" Kjo është një shoqatë tërësisht në ndihmë të  emigrantëve pasi  garanton ne perkthimin e dokuemntacioneve në 18 gjuhë të huaja madje edhe në dialekte. Në këto gjuhë është prfshirë edhe gjuha jonë, gjuha shqipe. Shoqata ku bëj pjesë unë dhe një zonjë nga Tirana, Najada Hakiraj u  siguron emigranteve dhe keto sherbime të renditura si me poshte: Ndihma në shkolla, pasi familjet e sapo ardhura nuk dinë se si të orientohen, nuk dinë gjuhën, dokuemntacionin etj. Ne bejme nje program bashkepunim me drejtorine e shkolles, ku femija meson nocionet e para ne gjuhen italiane dhe ne te njejten kohe u jepet mundesia mesuesve te njohin nivelin e femijes dhe inserimin e tij ne nje klase sipas rregullit. Një tjeter sherbim qe ne ofrojme eshte shoqerimi dhe interventet e ndryshme qe ne bejme ne institucionet shendetsore, pasi është problem nga mos njohja mirë e gjuhës.  gjithashtu ne si shoqate kemi krijuar nje harte ku nje emigrant e kane te lehte te orjentohet ne gjetjen e te gjitha adresave qe i nevoiten ne jeten e perdishtme. Si shoqate kemi organizuar shume takime me emigrante dhe me italiane, ku jane diskutuar disa nga problemet e emigranteve veshtiresite e tyre, siç eshte aborti, alkoli emigracioni i parregullt, gjithashtu dhe njohja e cultures tone e sistemit tone ansimor e shëndetsor etj.

Janë një gamë e shumtë shërbimesh që ju ofroni. Sa duhet të paguajë emigranti për këto shërbime?

 Të gjithe shërbimet tona ne i ofrojme gratis, pasi kemi nje mbeshtetje shume te madhe nga Komuna e Udines, nga Provinca e Friuli Venezia Giulia, dhe nga Drejtoria e Spitalit te Udines.

Puna jone eshte nje pune me interes, nje pune e veshtire sepse duke njohur persona te ndryshen me problematika te ndryshme, pa dashje hyn ne kto problematika dhe jeton me to. Emigrantet tek ne gjejne mbeshtetje, ne i informojme per gjithshka që  lidhet me dokumentacionet,  me sherbimin sanitar, per orjentimin e tyre, na besojne te ndjekim grate e tyre ne te gjithe periudhen e shtatzanisë, e kemi perkthyer dhe emigrante qe jane te denuar etj. Po ashtu japim asistencë dhe ndihmë për semundjet infektive,  demtimet dhe aksidentet sidomos ne punëdhe problemet psikologjike. Roli yne eshte i madh, sepse kur nje emigrant prezantohet per here te pare ne spital per te treguar historine njohja me te kaluaren shendetesore dhe sidomos kur kemi te bejme me semundje me nje te kaluar apo te trasheguar nga familja. Gjithashtu këtu emigrantët marrin njohur dhe mund të diskutojnë për fëmijërinë, adoleshencën, pleqëria etj.

Përgatiti: Aleksander Ndoja