“Mirdita turistike, edicioni Rubik 2009…”

  Mirdita paraqet ne vetvete një ofertë të mrekullueshme turistike me gjithë relievin gjeografik të saj, pamjet dhe peisazhet e daltuara nga natyra, por dhe monumente të shumta të kulturës apo ato natyrore.

E në vecanti pikësëpari në vëmendje të vizitorit vjen Rubiku, një nga rajonet e njohura në histori qoftë për vlerat e hershme të trashëgimisë kulturore e religjionale ashtu dhe për atë industriale, dhe për më tepër me një ekip që me përvoja interesante po e bën më të dukshëm për vizitorin vendas apo atë të huaj.

Kësaj kauze i ka shërbyer dhe edicioni turistik 2009, një bashkëpunim i suksesshëm në mes bashkisë Rubik, ambasadës franceze dhe ansamblit “Mirdita”.

Edhe pse në një ditë të të nxehti afrikan të mbërritur edhe këtu në zonat malore të Rubikut, gjithcka ka qenë e bukur për shtegtarët e shumtë turistikë, si të huaj apo vendas, prirë nga karvani i makinave sportive Rrelly-Albania.

Stacioni i parë mikpritës Vela, jo vetëm si një fshat i bukur me peisazhe ndjellëse, një fshat i vendosur hijshëm përmes grykës së Velës i tejpërshkuar nga përroj me ujin e kristaltë, por dhe historitë e shënuara ndër shekuj. Banorët e fshatit kanë dalë të presin miqtë shtegtarë si lajmëruesit e një turizmi malor që po lind kaq natyrshëm, ndërsa takimi i parë mbahet tek kisha e Velës, vend i përmendur jo vetëm si objekt kulti, por tamam këtu e 300 vite më parë lindi shkolla e parë shqipe.

Urimi i parë përcillet nga Flavia, veshur me kostumin karakteristik të krahinës:

Mark Ruci kryetar i bashkisë, promotor i disa lëvizjeve të tilla interesante duke uruar gjithë faktorët e kësaj nisme për të përcjellë ofertën turistike të kësaj zone, detajoj dhe gjithë programin e ditës.

Studiuesi Ndue Dedaj, ciceron i këtij shtegtimi, i ka futur vizitorët në historinë e këtij vendi, duke vecuar faktin se këtu kemi patur një nga shkollat më të vjetra shqiptare, artikuluar kjo dhe tek “Toka e Katedraleve”, kontribut i vyer i prelatëve katolikë shqiptarë. Ndërsa këtë shtegtim turistik e ka bekuar me fjalën e ngrohtë dhe dom Genci, famullitar i kësaj zone.

Karvani shtegtues vazhdoj itinerarin duke përshkuar luginën e Velës për të rënë më poshtë në qytetin e bukur të Rubikut dhe më pas për të mbërritur tek stacioni i dytë, kuvendi franceskan, një nga tempujt më të hershëm, tashmë një monument shumë i rëndësishëm i kulturës sonë kombëtare. Pozicioni impozant, historitë e lashta, relieve fantastike përqark dhe puna që është bërë nga bashkia dhe famullia për ta bërë sa më të vizitueshëm, i imponohen kujto vizitori apo kalimtari që kalon përfund luginës në autostradën e re, që të ngjitet e të ringjitet tek ky shkëmb vigan ku duket se kisha është mirëvendosur në harmoni nga dora e njeriut në pajtim me natyrën.

Vizitorët dhe këtu njihen me historitë e këtij kuvendi, me absidën e famshme dhe muralet, varret e vjetra të zbukuara së fundi, me kalanë e Judejve, relaksohen me peisazhin mahnitës dhe fotografojnë bukuritë që të afron kjo pikë turistike e rrallë në Shqipëri. Ndue dedaj, ka bërë një historik të shkurtër të kësaj kishe, ndërsa në përshëndetjen e tij Gjon Dedaj, kryebashkiak i Rrëshenit, ka theksuar faktin se me dashuri në mes njëri tjetrit, mund të përvijojmë eksperienca të tilla të mrekullueshme.

Stacioni i tretë është padyshim nga më të bukurit, udha i con shtegtuesit për në fshatin Katundi i Vjetër, një nga fshatrat më karakteristik të malësive të Veriut. Rruga për në fshat kalon përmes një lugine të ngushtë ndërsa malet ngrihen lart duke formuar një hon në formën e një hinke madhështore, e ku vende duket sikur kepat e bardhë po i japin dorën njëri tjetrit prej lart, dhe këtu i nxehti nuk depërton dot për t’u përballur me freskun që përcjell përroj i katundit që i bie pash më pash këtij fshati të hijshëm.

Prej kohësh është menduar nga bashkia dhe donatorë të huaj, që kullat e këtij fshati të shërbejnë si laborator i një turizmi elitar, e në mes tyre humanistja Marianne Graf, ndaj dita e sotme është epilogu i një projekti të menduar imtësisht. Rruga kalon përmes gjelbërimit dhe pritja spontane e banorëve mikpritës të këtushëm, është një nga mrekullitë e para që prek me dorë shtegtuesi turistik. Të huajt mbeten të befasuar nga kjo pritje, ndërsa ardhjen e bardhë e uron kryeplaku i fshatit.

Më pas grupin vizitues e prêt surpriza e kësaj dite, pikërisht disa metra më lart ku gjendet kulla e Gjok Ndue Jakut. Me mirësinë më të madhe vetë i zoti i shtëpisë dhe djali i tij emigrant kanë vënë gjithcka në dispozicion për të kaluar një drekë të paharruar.

Kurrë në historinë e saj kjo kullë nuk ka patur kaq miq të vecantë, por dhe një dasëm kaq perfekte që do të ndizet pas pak minutash. “Krushqit” e ansamblit Mirdita, kanë performuar një ritual të vërtetë dasme me të gjithë elementet e hershëm, duke sjellë kënaqësi të pafund për të pranishmit. Asgjë nuk mund ta dallonte më një dasëm të mocme, duke nisur me ardhjen e krushqëve që duket sikur të kenë kaptuar shtatë male për të mbërritur në kohë tek kjo kullë bujare sëbashku me “nusen” e hijshme, duke lidhur dy miqësi të forta, por që sot vjen si një gëzim tejse familjar, për krejt Katundin, një simbiozë në mes dasmës dhe ofertës turistike që paraqet ky vend. Nuk do kishte turist në botë të mos mahnitej nga ky moment. 11 krushqit, nusja me duvak mbi kalin e bardhë, shoqëruar me këngë akapelo, kënga pritje përcellje e granisë së fshatit, dhe pse jo, për hajër disa të shtëna në ajër, janë një mozaik ekzotik i jashtëzakonshëm.

Pastaj ritet e nuses, pritur nga i zoti i shtëpisë, një cift kaq i bukur, kësula që lihen mbi kokën e nuses, buka e thyer dhe e ngjyer në kripë si simbol i mikpritjes së hershme mirditore: bukë kripë e zemër! Atmosfera është ndezur më tej nga kënga e përshëndetjes të kënduar nga Mark Gjoka e grupi, një përshtatje stilistike autentike, që të bën të ndjehesh tërë andrenalinë.

Dasma vazhdoj për orë të tëra në një drekë të bollshme të shtruar me ushqime te shijshme bio të krahinës, dhe kjo ofertë gastronomike është aq joshëse për këta shtegtarë. Të huajt mahniten dhe shkrepin aparatet e tyre për t’i marrë me vete si një eveniment të paharrueshëm. Celularë, aparate fotografike, kamera, të gjitha janë në optimumin e punës, për ta marrë sa më të plotë këtë eveniment fantastik, ndërsa grupi vazhdon të performojë këngët më të bukura të tij nga folku burimor. “Rituali i buzmit” aty në oborr, na sjell në vëmendje jo vetëm këtë rit pagan të hershëm, por dhe stërmundimin epik të banorëve të Mirditës për të jetuar me sakrifica me kullat mbi kepat e zinj e maje maleve por të panënshtruar.

Turistët bëhen pjesëtarë të kësaj ditë festive turistike, ndërsa është shpallur natyrshëm dhe projekti i MADA-s për të financuar projektin për katër shtëpi turistike në këtë fshat, një eksperiencë që do të gjejë terren hap pas hapi në të gjithë Mirditën për të zhvilluar turizmin e kullave! Një aspekt që bie në sy është dhe promocioni i bimëve medicinale të zonës, rreth 50 lloje të sjella nga bartësi i këtyre vlerave Nikoll Përshqefa.

Kënga dhe vallja janë bashkëshoqëruese, duke sjellë gëzim deri në eufori për të pranishmit, ndërsa kënga e Mrikë Trumshit, “Mirse vjen Dita e Kosovës”, me tekst te Gjoke Becit, con në këmbë të pranishmit për ta përcjellë përmes ovacioneve të shumta..

Këngë, rit tradicional, drekë e shijshme, mikpritje bujare, shtegtim guidistik në histori, miqësi të reja të krijuara: a nuk janë një paketë e kompletuar turistike, që kjo ditë ua kujtoj të gjithëve se turizmi nuk është vetëm për bregdetin apo disa qendra të klasifikuara, por dhe rajone të tilla të lëna në harresë, dhe kjo arrihet kur ka një bashkëpunim efikas tej ngarkesave e paragjykimeve politike, por kur tërë faktorët qeverisës dhe intelektualë mendojnë të ekspozojnë së bashku resurset dhe mrekullitë e krahinave të tilla si Mirdita.

Këtë na e tregoj ky eveniment turistik në Katundin e Vjetër, një veprimtari që shënoj dhe edicionin e dytë të “Mirdita Turistike”, filluar vitin e kaluar me Nënshejtin e Oroshit.

Shtegtime të tjera na presin nën urimin:

Ardhsh i bardhë në Mirditë!

Gjergj Marku