Tre ditë vizitë zyrtare e një delegacioni të Bashkisë Rrëshen në Republikën e Sllovenisë.

 Firmoset marrveshje e ngushtë bashkëpunimi me Agjensinë e Zhvillimit Rajonal Tehnopolis, në Celje.

 Një ftesë e mbërritur në zyrën e Kryetarit të Bashkisë z. Gjon Dedaj ka bërë që të nisin procedurat e gjata për organizimin e një vizite në numër të konsiderueshëm, i  pari i këtij lloji, në njërin prej vëndëve të njohura të Europës, pjesë e marrveshjes nën emërtimin “Shëngen”. Në fakt ftesa zyrtare e mbërritur nga Agjensia e Zhvillimit Rajonal me qëndër në Celje të Sllovenisë, ishte drejtpërdrejtë për një ekip teknikësh nga adminstrata e Bashkisë, por ishte kembëngulja e z. Dedaj i cili në bashkëpunim të ngushtë me ambasadorin e RSH në Slloveni z. Aleksandër Kovaçi, mundi të zgjeronte listën e kësaj ftese me anëtarë të Këshillit Bashkiak dhe bashkëshortet e tyre. Kjo është konfirmuar nga inicuesja dhe mbështetja e kësaj vizite pune, znj. Sonja Rutar, shefe e Agjensisë se Zhvillimit Rajonal me qëndër në Celje, një qytet rreth 150 km në veri të Lubjanës.

Pas kësaj u kalua në procedimin për marrjen e vizave “Shëngen” pasi shteti Slloven prej katër vitesh është anëtar i BE-së.

Në fakt procedurat për marrjen e këtyre vizave u thjeshtuan së tepërmi nga ndërhyrjet diplomatike të ambasadorit të Shqipërisë në Slloveni z. Aleksandër Kovaçi, dhe mirkordinimit të punës me kryetarin e Bashkisë z. Gjon Dedaj dhe stafit të tij. Në një kohë rekord në  41 pasaportat e listës paraprake u vendosën vizat “Shëngen”, ndërkohë që ambasada Hungareze u tregua tepër fleksibël dhe shumë bashkëpunuese edhe pse vizat ishin në numër të konsiderueshëm. Por edhe pse vizat sllovene u hodhën në kohë rekord, kalimi i detyrueshmë nëpër Kroaci solli mjaft probleme, pasi ky vënd akoma nuk është anëtar KE-së. Koha e shkurtër në dispozicion ka bërë që kanalet diplomatike të mos pushojnë asnjë moment, dhe pas disa ndërhyrjeve telefonike të ambasadorit Aleksandër Kovaçi, filloi të shkrihej akulli, dhe kundërshtitë e stafit të ambasadës Kroate u zbutën disi, pasi u hap një dritë jeshile për tu takuar në kufirin e këtij shteti.

Ftesa!

 Tashmë është e ditur se Sllovenia është njëjri prej vëndëve më të zhvilluara të ish – Jugosllavisë, e cila në pak vite ka ditur të jetë në zemër të Europës së qytetëruar, dhe të përfitojë shumë prej saj. Pikërisht në njërin prej qyteteve të saj, në Celje, 150 km në veri të Lubjanës, është ngritur një qëndër e zhvillimit rajonal e njohur nën emërtimin Tehnopolis. Kjo qender, pra Tehnopolis, eshte nje model i ri per zhvillimin e Ballkanit Perendimor, dhe ndihmes per Ballkanin per berien e projekteve per te perfituar nga fondet BE-se. Eshte nje pergjigje per pritjet e BE-se per Ballkanin Perendimor dhe ne pergjigje te pritjeve te Ballkanit perendimor ne kete proces. Kjo qender paraqet një zhvillim ekonomik, politik dhe financiar duke u shëndërruar në qendër për zhvillimin e Ballkanit Perëndimor, duke krijuar mundësi të shumta  bisnesi për Europën. Pikërisht kjo qëndër kohë më parë ka sjellë në vëmendje të saj edhe zonë e Mirditës në përbërje të Qarkut Lezhë. Kjo u pa qartë në takimet e shumta në Celje, pasi organizatoret e këtyre takimeve folën qartë për resurset e shumta të trevës tonë. Kjo ishte arsyeja kryesore, për të sklëmbyer përvoja dhe për të vendosur ura komunikimi të ndërsjellta me qëllim promovimin e zhvillimit të zonës tonë.

Udhëtimi.

 Ka qënë ora 18 e pasditës së shtunë, kur delgacioni i Bashkisë Rrëshen i kryesuar nga z. Gjon Dedaj me një autobus të një shoqërie udhëtimi nga Tirana, është nisur në udhëtimin e gjatë nëpër disa shtete, për të përfunduar në destinacion, në Celje të Sllovenisë. Në më pak se dy orë autobuzi ndalon në kufirin e parë, në atë të Malit të Zi. Zyrtarët e kësaj dogane nuk janë të pa prekur nga virusi i korrupsionit. Edhe pse delegacioni ishte zyrtar dhe i listuar sëbashku me një listë, trari i doganës hapet vetëm kur polici siguron në xhepin e tij, pak euro. Udhëtimi vijon nëpër natë, ndërkohë që rrugët e Malit të Zi janë mjaft të vështirë, të ngushta dhe me shumë kthesa. Ky është një shtet i ri, i sapo dalë nga tutela e Serbisë, dhe zhvillimi duket ende i ngadaltë. Diku ndalemi  dhe nëpër natë shijojmë pamje nga “Shën Stefani” aq i përfolur. Por gjithësesi është natë dhe udhëtimi vijon me një traget të vogël i cili e përcjell autobuzin nëpër liqen duke bërë që të shkurtohen disa km rrugë.

Rruga vijon monotone deri rreth orës 02 të natës, kur autobuzi ndodhet përballë trarëve të kufirit kroat.

Në doganë pritja më shumë se pesë orë.

 Edhe pse pjesa më e madhe e Europës ka bërë “nul” kufinjtë mes shteteve, kufiri kroat nuk ka ndryshuar. Ky vënd ende nuk është pranuar në familjen demokratike dhe pa kufinj të Europës, dhe për pasojë nuk e njeh vizën “Shëngen”. Pra cilido e siguron vizën nga shteti Slloven duhet më parë të marrë “leje kalimi” për në destinacion. Të gjithë anëtarët e delegacionit zbresin një nga një për të plotësuar një formular në tre faqe, në gjuhen angleze. Pasi listojmë të gjitha të dhënat në këto formular, madje edhe të familjarëve që nuk i kemi marrë me vete, pa përjashtuar ditlindjet dhe mbiemrat para e pas martese, drejtohemi për tek polici. Ai pasi na kërkon nga 75 euro për person, na pranon pasaportën dhe formularin e plotësuar. Një pamje e tillë lë një shije aspak të suportueshme, pasi polici pasi ti merr nga dora të 75 eurot, detyrohet të spostojë pistoletën nga brezi për ti lënë vënd xhepit ku siguron eurot. Një ritual i tillë vijon për sejcilin pjestar të delegacionit, ndërkohë që pas pak stafi i doganës për rreth katër orë ngujohet në zyrë për të bërë me dorë vizat për të 40 pjestarët e delgacionit. Por edhe pas pesë orësh pritje, polici nuk ka mundur që ti “numërojë” mirë të 3 mijë eurot, ndaj pretendon se dikush ka harruar të paguajë. Edhe pse të lodhur, të gjithë e dimë se askush nuk ka mundur të dorëzojë pasaportën dhe formularin për vizë pa paguar më parë 75 euro në dorën e policit me pistoletë, që në fakt nuk kishte pse të ishte ekonomist. Gjithësesi “trau” nuk lëviz pa rimbursuar policin edhe me 75 euro, që për të gjithë delegacionin ishte një shtesë e pa nevojshme, ndërkohë që polici këmbëngulte që trau nuk do levizte pa paguar në dorë e pa asnje dokument shumën e “xhobës”.

 Vetëm pas kësaj nis udhëtimi në një gjatësi prej më shumë se 1000 km. Një ndalesë e shkurtër në kryeqytetin e Kroacisë Zagreb na bën të njihemi me shumë ambiente të këtij qyteti, i cili ende nuk e përdor monedhën Euro, por një monedhë tjetër me një emër të pa dëgjuar për ne “kuna”. Megjithëse është ditë e dielë, kryeqyteti është i zhurmshëm, me të rinj që mbushin baret e qytetit, të cilët kryesisht konsumonin dhe të sygjeronin birrën e prodhur në vënd.

Pas kësaj ndalese në Zagreb, delegacioni rinis udhëtimin për në drejtim të ekstremit të kufirit kroat, ku edhe fillon toka e Sllovenisë.

Pasdite e së dielës, autobuzi prek kufirin e Sllovenisë.

 Në pasditen e së dielës prekim kufirin e vëndit mikpritës, Slloveni. Për të gjithë pjestarët e delegacionit pamjet janë mahnitëse. Ky vënd ishte në një zhvillim të pa ndërprerë, madje siç thonin vëndasit, edhe në gjëndjen e tanishme ky shtet mund të konkuronte me fqinjët e vet si Austrinë dhe Italinë. Madje edhe në doganë nuk shënohet asnjë pengesë. Të gjithë dorëzojën pasaportat dhe në pak minuta autoritet ngrejën traun e doganës duke na uruar vizitë të mbarë në Slloveni, pse jo edhe në të gjitha shtetet e tjera të cilat kanë nënshkruar vizën “Shëngen”.

  Ajo ç’far bie në sy piksëpari janë autostradat komode, të ndërtuara kohët e fundit dhe tunelet e shumta që çajnë malet për të shkurtuar distancat, por edhe besimi i krishterë. Në ç’do fshat a qytet, në çdo mal a fushë ndodhen Kisha të shumta, si për të provuar se Krishtërimi din shumë mirë ti paraprijë një zhvillimi, kulture jetese e mardhëniesh njerëzore, që  Slloveni ka ditur ta emplementojë pa asnjë hezitim. Udhëtimi prek tangencialisht kryeqytetin e këtij vëndi Lubjanën, dhe vijon për në destianacion, në Celje, rreth 150 km në veri të Lubjanës.

Prej Lubjanës në drejtim të Celjes, autobuzit tonë i paraprin një autoveturë me targa diplomatike në të cilën është ambasadori ynë z. Aleksandër Kovaçi. Prej atij momenti dhe dhe në vijim të ditëve të qëndrimit tonë në Slloveni, ambasadori ynë z. Kovaçi si edhe znj Sonja Rutar, janë udhërrëfyesit dhe mbështetësit për një vizitë të suksesshme dhe mbresëlënëse në këtë shtet i cili zhvillohet me shpejtësi të madhe. Në mbrëmjë vonë të gjithë pjestarët e delegacionit sistemohen një hotel komod, Sv. Jozef-Lazaristi në periferi të qytetit Celje, për të nisur një ditë më pas një ditë të ngjeshur me aktivitete të shumta.

  Dita e parë e aktivitetit zyrtar në qëndrën Tehnopolis të Celjes ka nisur me vizitën në këtë qëndër. Godina është kryesisht e qelqtë, ndërsa ambienti është mjaft komod. Në katin e tretë të kësaj godine është salla e konferencave e cila ishte e gatshme për të pritur delegacionin e Bashkisë Rrëshen. Sapo pjesmarrësit zënë vëndet, znj. Sonja Routar, përfaqësuese e qëndrës Tehnopolis njëkohësisht shoqëruese e delgacionit tonë, na uron mirëseardhjen në celje dhe qëndrën e tyre.  Gjthashtu ajo thekson se është kënaqësi e madhe që që një delegacion nga Bashkia Rrëshen viziton këtë qytet me një histori të vjetër dhe mjaft të spikatur. Që në vitin 1873 në këtë qytet është nxjerrë dhe përpunuar metali i Zinkut. Me falimentimin e kësaj induistrie, në vëndin ku ishte ndërtuar fabrika e zinkut tashmë është ndërtuar qëndra modern e Tehnopolis. Cdo vit në këtë vënd ka një ekspoze ku marrin pjesë shumë kompani nga vënde të ndryshme të botës. Ajo, duke përfunduar tha se shpreson shumë dhe uron që edhe Shqipëria të bëhet sa më shpejt pjesë e BE-së, për të pasur një zhvillim sa më të shpejtë dhe të qëndrueshmëm.

  Edhe kryetari i Bashkisë së Celjses, z. Bojan Srot, u shpreh shumë i lumtur për  vizitën në qytetin e tij, dhe uroi mirëseardhjen për të gjithë delegacionin. Ai bëri një përmbledhje të shkurtër të qytetit të tij, si dhe për zhvillimin e pa ndërprerë, ndërkohë që në fund të fjalës së tij ai i dhuroi kryebashkiakut Dedaj një libër guidistik të qytetit.

Ndërsa kryetari i Bashkisë Rrëshen, z. Gjon Dedaj pasi falenderon për mikpritjen e treguar tha se është kënaqësi e madhe për të gjithë ne që kemi mundësi të shkëmbejmë eksperiencat tona me këtë qytet gjithnjë e në zhvillim. Jam këtu sëbashku me kryetarin e komunës së Kacinarit z. Kastriot Ndoj, ish – kryetarin e Bashkisë z. Preng Toma, drejtorin e arsimit z. Bardh Filopati si edhe drejtuesit kryesor të grupeve politike në Këshillin Bashkiak të Rrëshenit.

z. Dedaj tha se shpresojmë në një bashkëpunim të qëndrueshëm dhe për këtë jam shumë mirnjohës dhe i emocionuar për këtë bashkëpunim.

Po ashtu edhe kryetari i Komunës së Kacinarit z. Kastriot Ndoji falenderoi kryetarin e Bashkisë së Celjes dhe drejtorin e qëndrës Tecnopolis për për pritjen dhe bashkëpunimin e ofruar prej tyre. Ndërsa ish – kryetari z. Preng Toma tha se vijmë nga një qytet me një emër përshëndetës siç është “Mirdita”.  z. Toma tha se shikon një klimë të fortë dhe dëshirë shumë të mirë për bashkëpunim mes qëndrës Tecnopolis dhe Bashkisë së Celjes me Bashkinë Rrëshen dhe Mirditën.

 Më gjatë ka folur drejtori i qëndrës “Tecnopolis” z. Boris Klančnik i cili ka bërë një panoramë të gjatë të kësaj qëndre e cila është një shëmbull bashkëpunimi midis vëndeve të Europës duke përfshirë edhe ndonjë vënd të kontinenteve të tjera. Ai vuri në  dukje se në këtë qëndër e cila po të lihej ashtu siç falimentoi uzina, mund të kthehej në një rrezik të madh për ndotjen, aktualisht ushtrojnë funksionin e tyre 33 ndërmarrje të mesme, me mbështetjen e BE.

Ai tha se kjo është ndarë në tre zona si Bios Teknologji, Teknologjie e energjisë alternative, dhe një zonë tjetër që ende nuk ka filluar të ndërtohet.

Ai vuri në dukje se në zonën “B” emplementohet përfitimi i energjisë alternative, sic është ajo e prodhimit me anë të erës dhe djegies së mbeturinave. Ai vuri në dukje se edhe Shqipëria mund të përfitojë shumë nga energjia me anë të erës, pasi vëndi juaj është mjaft i favorshëm për këtë teknologji. Më tej ai tha se ju shqiptarët jeni me shumë fat pasi keni qënë të varfër, dhe për pasojë nuk keni pasur mundësi që të dëmtoni pasuritë tuaja të natyrës. Ai vuri në dukje se Shqipëria ka një bregdet të virgjër, male dhe fusha po shumë të virgjëra. Në një kohë shumë të shkurtër vëndi juaj do të jetë në qëndër të zhvillimeve, pasi ju keni resurse me shumicë.

Për dy ditë me rradhë lektorë të shumëtë të kësaj qëndre kanë referuar për mundësit të e bashkëpunimit me vëndin tonë, dhe me mundësitë e shumta që ofrohen falë një bashkëpunimi me këtë qëndër me shtrirje në të gjithë Europën.  Në fund Kryetari Bashkisë Rrëshen dhe autoritet e qëndrës Tecnopolis kanë nënshkruar një marrvëeshje mirkuptimi për bashkëpunim të mëtejshëm, si edhe për ngritjen e e një zyre përfaqësimi dhe bashkëpunimi mes dy institucioneve.

Vizitat në vënde të ndryshme të Sllovenisë.

 Njëra prej ndërmarrjeve më të mëdha në këtë qëndër është ajo e prodhimit të pjesëve të këmbimit për automjete. Ndërtesa gjigande është e ndërtuar me teknologji të cilësisë së lartë, ndërkohë që një urë ajrore poshtë sëcilësh kalon njëra prej autostradave të shumta të këtij vëndi, lidh godinën zyrtare me një ndërmarrje të fuqishme e cila prodhon pjesë këmbimi për çdo automjet që përdoret në Europë. Ndonëse kishte shumë të punësuar, edhe robotët kishin vëndin e tyre, ndërkohë që temberimi i pjesëve të këmbimit bëhej më rreze lazër, duke siguruar një cilësi të lartë, për të merituar vulën e KE-së. Katet e larta të kësaj godine ishin të mbushura me punonjësë që punonin në kompiutera në të cilën dizenjoheshin pjesët që porositeshin për tu prodhuar. Ato paraqiteshin në planin 3 dimensional dhe pasi siguroheshin se ishin të gatshme për tu prodhuar i kalonin ofiçinës. Aty mekanizatorët me teknologjinë në dispozicion kalonin në procesin e prodhimit dhe më tej të testimit për cilësinë e tyre.

 Grupi e delegacionit tonë ka zhvilluar një vizitë në qëndrën e riciklimit të mbetjeve urbane, qëndër e cila ishte shumë pranë qëndrës Tehnopolis. Kjo qëndër kryesisht në natyre bënte që mbetjet të mos përfundonin në lumenj apo pyje për tu shëndrruar në një rrezik për mjedisin dhe banorët, por pasi ato asimiloheshin ato ktheheshin në një burim energjie në dobi të popullatës. Mbeturinat grumbulloheshin me përpikmëri të madhe në rreth 17 bashki të Sllovenisë, dhe nën masa të forta kujdesi ato futeshin në furra gjigande ku edhe digjesin. Nga djegia e tyre përfitohej një lloj vaji me të cilën më tej prodhohej energjia elektrike. Mbetjet nga ky lloj riciklimi ishin shumë të pakta por edhe ato groposeshin nën masa shumë të forta sigurie.

Një vizitë tjetër ishte në një fushë Tenisi, shumë pranë një ndërtese historike pronë e ish mbretit Aleksandër. Këtu cdo vit oragnizoheshin kompionate të fuqishme ndërkombëtare duke thithur mijëra turistë, në një vënd po aq turistik.

 Ndërsa vizita më mbresëlënëse ishte rezervuar në qytetin Bled, një qytezë e vogël turistike, në majë të një mali ku ndodhej një Kështjellë, në bazën e të cilit ndodhet një liqen madhështor. Nga ky vënd pamjet ishin vërtetë mahnitëse. Liqeni rrethohej nga ndërtesa të shumta turistike, në të cilat viheshin re shumë qartë stili i krishterë në ndërtim, dhe kryqe të shumta. Në kodrën përballë Kështjellës gjëndeshin ambiente për skiatorë, ku gjatë dimrit këtu mbërrinin skiatorë nga shumë vënde të botës. Ndërsa në Kështjellë situata ishte vërtetë e rrallë. Stafi i Kështjellës i veshur me rrobat tradicionale, nën ritmin e një muzike të fortë zbresin nga shkallët për të na uruar mirëseardhjen. Në ballë prijnë Mbreti dhe Mbretëresha, dhe pas tyre vjen rrjeshti i adjutantëve. Në fund të shkallëve Mbreti dhe Mbretëresha na urojnë mirseardhjen dhe na përshendesi në ritin tradicional. Më pas ata prijnë nëpër disa shkallë dhe na çojnë në ambiente më të larta, për të na argëtuar. Është kjo një traditë e hershme në këtë vënd, dhe pasi ata realizojnë një luftë me shpata për të vrarë “armikun që na kërcënon”, Mbreti deklaron se miqtë janë të sigurt për jetën, fillojnë koncertin për të na argëtuar. Janë disa valle dhe këngë, dhe më pas stafi i Kështjellës tenton të na ftojë në vallëzimin e tyre, me qëllimin e mirë për të na argëtuar sa më shumë.

 Vizita në ambasadën tonë në Lubjanë ishte programuar pasditen e aë hënës. Godina e ambasadës tonë në Slloveni ishte e vendosur në një kompleks ndërtimi jo shumë larg qëndrës së kryeqytetit slloven. Teksa hyjmë në oborrin e ndërtesës shumë katëshe, syri të shikon menjëherë flamurin tonë kombetar që valvitej në ballkonin e ndërtesës. Tek porta e ambasadës na pret ambasadori ynë në këtë shtet z. Aleksandër Kovaçi. Ai pasi uron për mikpritjen na njeh me të gjithë ambientin e godinës së dispozicion të shtetit shqiptar, abiente për të cilat shteti ynë i ka të marruar me qera. Z. Aleksandër Kovaçi na njeh e punën në këtë ambasadë, dhe përpjekjet e stafit për të bërë sa më të njohur Shqipërinë dhe resurset e saj në këtë shtet. Një arritje e punës së ambasadës është edhe vizita e delegacionit tonë në këtë shtet, si edhe vendosja e bashkëpunimit të ngushtë me qëndrën Tecnopolis në Celje. Ndërkohë që ambsadori Kovaçi dhe kryetari i Bashkisë z. Dedaj zhvilluan një takim më të gjatë në zyrën e ambasadorit ku u diskutuan për gjetjen e rrugëve dhe mënyrat për një bashkëpunim sa më të ngushtë me segmente të ndryshme ekonomike të këtij vëndi.

 Pas kësaj janë edhe disa vizita në objekte të tjera social – kulturore të vëndit, vizita të cilën mbyllen në përfundim të ditës së dytë të qëndrimit në këtë vënd. Më pas autobuzi vijon rrugën e kthimit për në Shqipëri, por jo nëpërmjet Kroacisë, andej nga ku kishim ardhur me shumë mundim, por nëpërmjet Italisë, njërit prej shtatë vëndeve më të industrializuara të botës. Kalimi bëhet pa doganë, pa policë, e pa pritje të gjata denigruese. Është demokracia në këto vënde që i ka kthyer kufinjtë tërësisht imgjinarë, me përfitime të mëdha për lëvizjen e lirë të njerzve. Kjo sepse këto vënde kanë ditur ta kuptojnë se ç’do njeri është qytetar i botës, dhe duhet të trajtohet si i tillë, pa kufinjë e denigrim. Autobuzi në pak orë përshkon mbi një mijë km, në rrugë komode që nuk ofrojnë shumë lodhje deri në Bari. Një ditë më pas delegacioni mbërrin në Mirditë, duke shënuar kështu një udhëtim të gjatë në disa prej vëndeve të Ballkanit që ende ka kufinj.

Aleksandër Ndoja

Slloveni, 9-12 maj 2009.